ระบบบำบัดน้ำเสียโรงงานเบื้องต้น มีกี่แบบ เลือกอย่างไรให้ผ่านมาตรฐาน

น้ำเสียจากโรงงานแต่ละแห่งไม่เหมือนกัน บางโรงงานมีเศษอาหารและสารอินทรีย์สูง บางแห่งมีน้ำมัน ไขมัน สี สารเคมี หรือโลหะหนัก ดังนั้นการเลือก ระบบบำบัดน้ำเสียโรงงาน จึงไม่ควรเริ่มจากคำถามว่า “โรงงานขนาดนี้ต้องใช้ถังบำบัดกี่ลูก” แต่ควรเริ่มจากการตรวจว่า น้ำเสียมีอะไรอยู่ในนั้น ปริมาณเท่าไร และต้องบำบัดให้เหลือค่าเท่าไรก่อนระบาย

ตามมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากโรงงาน พ.ศ. 2560 น้ำทิ้งจากโรงงานต้องผ่านเกณฑ์ที่กำหนดก่อนระบายออก เช่น pH 5.5–9.0, BOD ไม่เกิน 20 mg/L, COD ไม่เกิน 120 mg/L, TSS ไม่เกิน 50 mg/L และน้ำมันและไขมันไม่เกิน 5 mg/L รวมถึงยังมีข้อกำหนดสำหรับสารอื่นและโลหะหนักด้วย

ดังนั้นระบบที่ดีไม่ใช่ระบบที่ใหญ่ที่สุดหรือแพงที่สุด แต่คือ ระบบที่ออกแบบตรงกับลักษณะน้ำเสีย และสามารถรักษาคุณภาพน้ำทิ้งให้ผ่านเกณฑ์ได้อย่างสม่ำเสมอ

ระบบบำบัดน้ำเสียโรงงานมีกี่แบบ

หากแบ่งตามหลักการบำบัด สามารถแบ่งระบบหลักได้เป็น 3 กลุ่มใหญ่

ก่อนเลือกระบบ ต้องรู้ว่าน้ำเสียมีอะไร 

สิ่งสำคัญที่สุดก่อนออกแบบระบบคือ Wastewater Characterization หรือการวิเคราะห์คุณลักษณะน้ำเสียอย่างน้อยควรรู้ค่าหลักต่อไปนี้

1. ปริมาณน้ำเสียต่อวัน

ไม่ควรดูเฉพาะค่าเฉลี่ย ต้องดูด้วยว่ามีช่วงเวลาที่น้ำเสียเข้าระบบพร้อมกันมากผิดปกติหรือไม่

2. pH

บอกความเป็นกรดหรือด่างของน้ำน้ำเสียจากกระบวนการเคมีบางประเภทอาจมี pH สูงหรือต่ำมาก จึงต้องปรับ pH ก่อนเข้าสู่ระบบขั้นต่อไปมาตรฐานทั่วไปของน้ำทิ้งจากโรงงานกำหนด pH อยู่ระหว่าง 5.5–9.0

3. BOD

BOD หรือ Biochemical Oxygen Demand ใช้สะท้อนปริมาณสารอินทรีย์ที่จุลินทรีย์สามารถย่อยสลายได้หาก BOD สูง ระบบชีวภาพมักเป็นส่วนสำคัญของการบำบัดมาตรฐานทั่วไปกำหนด BOD ไม่เกิน 20 mg/L

4. CODD

COD หรือ Chemical Oxygen Demand ใช้สะท้อนสารที่สามารถถูกออกซิไดซ์ทางเคมี จึงครอบคลุมสารบางส่วนที่ระบบชีวภาพอาจย่อยได้ยากด้วยมาตรฐานทั่วไปกำหนด COD ไม่เกิน 120 mg/L

5. TSS

Total Suspended Solids คือของแข็งแขวนลอย เช่น ตะกอน ผง หรือเศษวัสดุในน้ำมาตรฐานทั่วไปกำหนด TSS ไม่เกิน 50 mg/L

6. Oil & Grease

โรงงานอาหาร โรงงานโลหะ หรือพื้นที่ซ่อมบำรุงอาจมีน้ำมันและไขมันสูงมาตรฐานทั่วไปกำหนด Oil and Grease ไม่เกิน 5 mg/L

7. โลหะหนักและสารเฉพาะ

อุตสาหกรรมชุบโลหะ อิเล็กทรอนิกส์ เคมี หรือผลิตชิ้นส่วน อาจต้องตรวจเพิ่มเติม ประกาศกระทรวงอุตสาหกรรมกำหนดค่าควบคุมโลหะหนักหลายชนิดแยกกัน จึงไม่ควรตรวจเพียง BOD และ COD แล้วสรุปว่าน้ำผ่านมาตรฐาน

ระบบบำบัดน้ำเสียโรงงานแบบไหนดี

ไม่มีระบบเดียวที่ดีที่สุดสำหรับทุกโรงงาน

ควรเลือกจาก Pollutant → Treatment Process

ตัวอย่างเบื้องต้น

ในหลายโรงงานระบบที่เหมาะสมอาจเป็น

Physical + Chemical + Biological

ไม่ใช่เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง

ระบบบำบัดน้ำเสียโรงงานอาหาร

น้ำเสียจากโรงงานอาหารมักมี

• เศษอาหาร
• ไขมัน
• โปรตีน
• แป้ง
• น้ำตาล
• BOD/COD สูง

แนวทางเบื้องต้นอาจประกอบด้วย

Screen → Grease Trap/DAF → Equalization → Biological Treatment → Clarifier

แต่สูตรนี้ไม่ควรถูกนำไปใช้กับทุกโรงงานทันที ต้องวิเคราะห์น้ำเสียจริงก่อนออกแบบ

ระบบ Equalization สำคัญอย่างไร

หนึ่งในส่วนที่มักถูกมองข้ามคือ Equalization Tank หรือถังปรับเสถียรน้ำเสีย

สมมติโรงงานมีน้ำเสียเฉลี่ย 100 ลูกบาศก์เมตรต่อวัน แต่ช่วงล้างเครื่องจักรตอน 17.00 น. มีน้ำเสียจำนวนมากไหลเข้าพร้อมกัน

หากระบบออกแบบจาก “ค่าเฉลี่ยต่อวัน” เพียงอย่างเดียว ระบบอาจรับโหลดช่วง Peak ไม่ไหว

Equalization Tank จึงช่วยลดความผันผวนทั้ง

• อัตราการไหล
• pH
• BOD
• COD
• ความเข้มข้นของสารปนเปื้อน

ทำให้ระบบหลังจากนั้นทำงานเสถียรมากขึ้น

มาตรฐานน้ำทิ้งโรงงานที่ควรรู้

มาตรฐานทั่วไปตามประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม พ.ศ. 2560 มีค่าที่ผู้ประกอบการควรรู้ เช่น

รวมถึงมีข้อกำหนดเพิ่มเติมสำหรับ TDS, Sulfide, Cyanide, Formaldehyde, Phenols, Free Chlorine, Pesticide และโลหะหนักหลายชนิด

แต่ต้องระวัง: โรงงานบางประเภทมีมาตรฐานเฉพาะที่แตกต่างจากค่าทั่วไป เช่น โรงงานผลิตเยื่อและกระดาษ โรงงานฟอกหรือเคลือบสีหนังสัตว์ และกิจการบางประเภทอื่น ๆ กรมโรงงานอุตสาหกรรมรวบรวมประกาศเฉพาะเหล่านี้แยกไว้ในหมวดกฎหมายสิ่งแวดล้อมโรงงาน

ทำอย่างไรให้ระบบบำบัด “ผ่านมาตรฐานสม่ำเสมอ”

การสร้างระบบดีเพียงอย่างเดียวไม่พอ

ต้องมี Operation & Maintenance ที่ดีด้วย

ควรทำอย่างน้อย 6 เรื่อง

1. ตรวจน้ำเสียเข้าและน้ำออกเป็นระยะ
2. ควบคุม pH และอัตราการไหล
3. ตรวจสภาพปั๊ม Blower และอุปกรณ์
4. ควบคุมตะกอนในระบบชีวภาพ
5. จัดการ Sludge อย่างเหมาะสม
6. บันทึกการเดินระบบและผลวิเคราะห์น้ำ

ตามประกาศ พ.ศ. 2560 การตรวจมาตรฐานต้องเก็บตัวอย่างที่จุดระบายออกจากโรงงาน หรือจุดที่สามารถเป็นตัวแทนน้ำทิ้งได้ และหากมีหลายจุดระบายก็ต้องพิจารณาทุกจุดตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

บทความที่เกี่ยวข้อง

• 5 ขั้นตอนขอน้ำประปา มาใช้ในโกดังโรงงาน ต้องทำอย่างไรบ้าง
• มาตรฐานโรงงานอาหารที่ต้องมี เพื่อผ่าน อย. และสร้างความเชื่อมั่นลูกค้า
• ก่อนเช่าหรือซื้อโกดังสำเร็จรูป นอกจากตัวโกดัง ต้องเช็ก 6 ข้อนี้

PARK FACTORY ผู้ให้บริการขายโกดัง และให้เช่าโกดังโรงงานสำหรับ SME ในเขตกรุงเทพ และปริมณฑล

หากคุณกำลังมองหาโกดังคลังสินค้า ที่ Park Factory เราเป็นผู้ให้บริการโกดังโรงงานสำหรับ SME ด้วยโครงการสีเขียว สภาพแวดล้อมสวยงามน่าอยู่ ให้ความสำคัญในทุกรายละเอียดของโกดังทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นโครงสร้างอาคาร หรือ Landscape ออกแบบตามหลักฮวงจุ้ย เพื่อให้ผู้เช่าได้รับประสบการณ์ที่ดีที่สุด → เข้าชมโครงการ

ช่องทางการติดต่อ PARK FACTORY

ที่ตั้ง : 176 ซอยกาญจนาภิเษก 5 แขวงหลักสอง เขตบางแค กรุงเทพฯ 10160
เบอร์โทรติดต่อ : 092-379-7444, 081-751-4440
อีเมล์ : [email protected]
Google Map : https://maps.app.goo.gl/STYgHNRPHGAZZ6SX8